LUYỆN LÝ TRÍ

judgmentnurem.jpg

MC Phan Anh đã “đáp trả” những ngụy biện trong cuộc tranh luận “gây bão” với một “ê-kip” gần đây trên VTV rằng: “Tôi phải tin VTC chứ vì đó là nguồn tin chính thống, đài TH nhà nước cũng như mọi người tin vào cái phóng sự… quét rau của VTV vậy”.

Trong cuộc tranh luận này nói riêng và trong cuộc sống hàng ngày chúng ta nghe rất nhiều nhận định, kết luận… được đưa ra. Tuy nhiên, liệu chúng ta có đủ cơ sở xác những nhận định đó là đúng hay sai? và khi bạn có được lập trường để khẳng định rằng nhận định đó là đúng/sai thì liệu quan điểm của bạn có đúng?

Lý luận hợp lý là nền tảng để trả lời được các câu hỏi trên, là nền tảng để chiến thắng mọi cuộc tranh luận. Các ngụy biện sẽ hủy hoại cuộc tranh luận. Chúng có sức hút đầy quyến rũ và “khó cưỡng”. Bởi vậy, không phải đơn thuần mà ngụy biện đã được nghiên cứu ít nhất trong hai thiên niên kỷ rưỡi qua. Hiểu biết về chúng rất hữu ích cho cả mục đích tránh được những ngụy biện vô tình được người khác sử dụng hay thậm chí là sử dụng vài ngụy biện này với mục đích lừa dối ai đó hoặc để chiếm thế “thượng phong” trong tranh luận và đẩy đối phương phải chấp nhận thua cuộc.

Chúng tôi xin giới thiệu một số kiểu ngụy biện dưới đây:

Ngụy biện 1: Tấn công cá nhân:
VD: Nó không hiểu cái này đâu, ngày xưa nó đi bán kẹo kéo mà.

==> Hoàn toàn không liên hệ đến việc tranh luận. Hạ nhục cá nhân với mục đích để hạ giá sự hiểu biết của người khác. Bán kẹo hoàn toàn không liên hệ tới sự thông minh/hiểu biết của người đó.

Ngụy biện 2: Vơ đũa cả nắm:
VD: Đã là con gái luật đứa nào chả ngang ngược

==> Đâu phải ai học luật cũng ngang ngược (mặc dù đa phần là vậy, hiii)

Ngụy biện 3: Kết luận sai:
VD: Có một ông bác học bỏ một con cào cào lên bàn rồi đập bàn một cái. Con cào cào nghe thấy, giật mình nhẩy mất. Ông cắt hết chân cào cào rồi đập bàn một cái, con cào cào vẫn nằm im. Ông kết luận: Cào cào bị điếc khi mất hết chân. Ông ấy sai vì có lý do khác cho cào cào không nhẩy được.

Ngụy biện 4: Đa số thắng tiểu số:
VD: 90% giới tiêu thụ dùng sản phẩm này.
Nhưng 90% có thể bị sai, vì sản phẩm này quá rẻ (nhưng chưa chắc đã tốt) hoặc không biết tới sản phẩm khác. 90% không có nghĩa là ai cũng phải dùng theo.
– Ai trong hoàn cảnh đó cũng hành xử thế cả. Anh cũng vậy, chắc chắn là anh đã lấy số tiền đó đi rồi.
– Tất cả mọi người đều nói anh là kẻ ăn chơi, lêu lổng. Chắc chắn anh là hung thủ của vụ án.

Ngụy biện 5: Vỗ ngực xưng tên:
VD: Với 20 năm kinh nghiệm làm thẩm phán, tôi cho rằng bị cáo đã phạm tội Hiếp dâm. Bị cao đừng có mà chối tội.
Kinh nghiệm không hẳn phải là sự thật. Chứng cứ chứng minh mới là quan trọng

Ngụy biện 6: Chuối và cam:
VD1: tôi thích cam hơn chuối.
==> Hoàn toàn không có nghĩa lý gì hết. Đó là cảm nghĩ cá nhân không thể coi là sự thật trong một cuộc tranh luận.
VD2: tôi nghĩ cam tốt hơn chuối.
So sánh 2 thứ khác nhau.

Ngụy biện 7: Thầy là đúng:
– VD: Tình huống này tôi đã học trên lớp rùi. Thầy tôi nói chắc chắn là thế mới đúng.
Đem thầy ra hù vì ai cũng nghĩ thầy là đúng.
Hoàn toàn vô nghĩa vì chưa chắc ông thầy đã đúng. Hoặc lúc ông ấy học thì nó khác.

Ngụy biện 8: Cóc ngồi đáy giếng:
VD: Làm gì có chuyện giết được 6 mạng người. Chắc hẳn là sát thủ chuyên nghiệp rùi
Mình không thấy/biết chưa có nghĩa là không có.

Ngụy biện 9: Chứng minh ngược:
VD: Tôi biết là anh ăn trộm. Nếu anh nói anh không ăn trộm, thì anh hãy chứng minh mình trong sách đi.
Lối này là đổ cho người đối thoại phải chứng minh ngược lại, nếu không chứng minh được thì điều mình nói là đúng.

Ngụy biện 10: Tuổi tác:
VD: Cử nhân mới ra trường hả? Mày chỉ đáng tuổi cháu tao thôi…Nói chung chúng mày còn trẻ không hiểu được đâu.
Tuổi tác và sự hiểu biết về một vấn đề không có nghĩa là luôn luôn đúng.

Ngụy biện 11: Mai hoa quyền:
VD: theo định luật A thì như vầy. Còn theo ông bác học này thì như vầy. Theo đại học này thì như vậy. Và cuốn sách này thì nói như vầy. Tất cả đều chứng tỏ anh sai. Tung mai hoa quyền ra làm địch thủ lúng túng không biết đỡ chiêu nào trước. Dữ kiện qúa nhiều làm đối phương không hiểu kịp và bị quá tải.

Chúng tôi sẽ tiếp tục giới thiệu các “chiêu” ngụy biện trong những bài viết tiếp theo.

Lưu